Ahmet Dedeoğlu
04-24-2008, 02:06 PM
Sürat
Yazar T. O. Bompa
Sporlarda gerek duyulan en önemli biyomotor yetilerden biri de sürat, ya da çok hızlı bir biçimde yol alma yada hareket etme niteliğidir. Mekanik bakış açısına göre sürat, mesafe ile zaman arasındaki oran ile açıklanır. Sürat terimi üç öğeyi içermektedir:
1. Tepki süresi,
2. Zaman birimi başına hareket etme sıklığı,
3. Verilen bir mesafe üzerinde yer değiştirme sürati.
Bu üç etmen arasındaki korelasyon (karşılıklı ilişki) kişinin, sürat gerektiren bir Alıştırmadaki verimini belirlemesine öncülük eder. Bu nedenle, sürat koşusunda (sprintte) final sonucu sporcunun başlangıçtaki tepkisine (reaksiyonuna), tüm yarış boyunca yol alma süratine (örn. İtiş kuvvetine) ve adım sıklığına bağlıdır.
Sprint yarışları, boks, eskrim, hokey, takım sporları ve benzeri bir çok sporda sürat belirleyici bir yetidir. Belirleyici bir etmen olmadığı sporlarda ise antrenmana sürat etkinliklerinin dahil edilmesi yüksek yeğinlikteki antrenmanının elde edilmesini destekler. Sonuç olarak sürat antrenmanı neredeyse her spor için vazgeçilemeyen temel bir yeti olmaktadır.
Ozolin (1971) iki tür süratin bulunduğunu belirtmektedir.
1.GENEL sürat, her hangi bir hareketi (motor tepki) hızlı bir biçimde sergileyebilme yetisi olarak tanımlanır. Hem fiziksel genel hazırlık hem de fiziksel özel hazırlık genel sürati arttırır.
2.ÖZEL sürat, diğer taraftan bir alıştırma ya da beceriyi verilen bir süratte, (genellikle çok yüksek değerdedir) sergileyebilme niteliğidir. Özel sürat her spora özgüdür ve bir çok durumda başka spor dallarına aktarılamaz yada dönüştürülemez (Brouha, 1945). Özel sürat bu bölümde kısaca anlatılmış olan özel yöntemler yoluyla geliştirilir. Aranan süratin türü ne olursa olsun kişi hareketin yapısı, hem kinematik hem dinamik, olarak beceri modeline benzer olmadığı sürece olumlu bir aktarım beklememelidir.
Bir koşucu doruk süratine en az 20m lik bir ivmelenme aşamasından sonra ulaşmaktadır. Sürat grafiği (Belirli bir mesafede bir kimsenin süratinin grafik olarak gösterilmesi 30 m den yada çıkıştan 5-6 saniye sonra doruk sürate ulaşıldığı (Zatzyorski, 1980) ve oldukça değişmez bir biçimde 60m ye kadar korunduğunu göstermektendir. Bu aşamadan sonra doruk sürat, MSS'nin yorgunluk, dolayısı ile engelleyici bir yapı göstermesinden dolayı kararsız bir değişim içerisindedir (Harre, 1981) Sürat yetisindeki ek gelişmeler sadece kuvvet ve kuvvette devamlılık çalışmalarına yönelik bir biçimde ele alınırsa başarılır.
Yazar T. O. Bompa
Sporlarda gerek duyulan en önemli biyomotor yetilerden biri de sürat, ya da çok hızlı bir biçimde yol alma yada hareket etme niteliğidir. Mekanik bakış açısına göre sürat, mesafe ile zaman arasındaki oran ile açıklanır. Sürat terimi üç öğeyi içermektedir:
1. Tepki süresi,
2. Zaman birimi başına hareket etme sıklığı,
3. Verilen bir mesafe üzerinde yer değiştirme sürati.
Bu üç etmen arasındaki korelasyon (karşılıklı ilişki) kişinin, sürat gerektiren bir Alıştırmadaki verimini belirlemesine öncülük eder. Bu nedenle, sürat koşusunda (sprintte) final sonucu sporcunun başlangıçtaki tepkisine (reaksiyonuna), tüm yarış boyunca yol alma süratine (örn. İtiş kuvvetine) ve adım sıklığına bağlıdır.
Sprint yarışları, boks, eskrim, hokey, takım sporları ve benzeri bir çok sporda sürat belirleyici bir yetidir. Belirleyici bir etmen olmadığı sporlarda ise antrenmana sürat etkinliklerinin dahil edilmesi yüksek yeğinlikteki antrenmanının elde edilmesini destekler. Sonuç olarak sürat antrenmanı neredeyse her spor için vazgeçilemeyen temel bir yeti olmaktadır.
Ozolin (1971) iki tür süratin bulunduğunu belirtmektedir.
1.GENEL sürat, her hangi bir hareketi (motor tepki) hızlı bir biçimde sergileyebilme yetisi olarak tanımlanır. Hem fiziksel genel hazırlık hem de fiziksel özel hazırlık genel sürati arttırır.
2.ÖZEL sürat, diğer taraftan bir alıştırma ya da beceriyi verilen bir süratte, (genellikle çok yüksek değerdedir) sergileyebilme niteliğidir. Özel sürat her spora özgüdür ve bir çok durumda başka spor dallarına aktarılamaz yada dönüştürülemez (Brouha, 1945). Özel sürat bu bölümde kısaca anlatılmış olan özel yöntemler yoluyla geliştirilir. Aranan süratin türü ne olursa olsun kişi hareketin yapısı, hem kinematik hem dinamik, olarak beceri modeline benzer olmadığı sürece olumlu bir aktarım beklememelidir.
Bir koşucu doruk süratine en az 20m lik bir ivmelenme aşamasından sonra ulaşmaktadır. Sürat grafiği (Belirli bir mesafede bir kimsenin süratinin grafik olarak gösterilmesi 30 m den yada çıkıştan 5-6 saniye sonra doruk sürate ulaşıldığı (Zatzyorski, 1980) ve oldukça değişmez bir biçimde 60m ye kadar korunduğunu göstermektendir. Bu aşamadan sonra doruk sürat, MSS'nin yorgunluk, dolayısı ile engelleyici bir yapı göstermesinden dolayı kararsız bir değişim içerisindedir (Harre, 1981) Sürat yetisindeki ek gelişmeler sadece kuvvet ve kuvvette devamlılık çalışmalarına yönelik bir biçimde ele alınırsa başarılır.