Ahmet Dedeoğlu
05-02-2008, 01:57 AM
Yazar T. O. Bompa [Only Registered Users Can See Links][1].gif
Karmaşıklık Derecesi
GENEL KOORDİNASYON, bir kimsenin özel spor dalını göz önüne almadan değişik motor becerileri mantıklı ve uygun bir biçimde sergileme niteliğini kapsamaktadır. Çok yönlü gelişimle birlikte her sporcu yeterli genel koordinasyonu kazanmalıdır. Çok yönlü gelişme bir kimsenin spora başlamasıyla birlikte dikkate alınması zorunlu olduğu için, özel çalışmaların başlamasıyla genel koordinasyon çalışmaları aşamalı bir biçimde programdan kaldırılmalıdır. Böyle durumlarda genel koordinasyon özel koordinasyonunun geliştirildiği temel yapıyı oluşturmaktadır.
ÖZEL KOORDİNASYON, bir kimsenin belirli spor dallarındaki değişik motor becerileri çok çabuk, akıcı, ve sürekli sergileyebilme yeteneğini yansıtır. Bu açıdan, özel koordinasyon motor becerilerin özelliğiyle yakından ilgilidir ve sporcuya yarışma ve antrenmanda etkin bir verim düzeyi için ek beceriler kazandırır. Özel koordinasyon spor yaşamı boyunca özel teknik öğelerin ve becerilerin bir çok kere tekrar etmesinin sonucu olarak kazanılır. Bu bağlamda, cimnastikçi kendi spor dalında iyi bir koordinasyon düzeyine sahipken basketbolda, koordinasyon düzeyi eksik olarak gözükebilir.
Özel koordinasyon, belirli spor yada spor dallarının özelliklerine göre, diğer motorik yetilerle bütünleşmiş olarak koordinasyon gelişimini de kapsamaktadır. Bu açıdan, bir sporcu slalom kayma, serbest stil yüzme ve engelli koşma gibi hızlı ritim ve tempoda bir beceriyi yapabildiği zaman sürat koordinasyonuna sahip olduğu söylenebilir.
Süratte koordinasyon Mitrave Magos'a (1980) göre, üç temel etmene bağlıdır:
1. Karmaşık beceriyi özel ve zorunlu bir yoğunlaşma ile kazanmak için gerekli zaman ve tempoya (süratin ritim oranı)
2. Bir rakibin eylemlerine karşı basit tepki ve hareket süresine (bunların geliştirilmesi ve aşırı yoğunlaşma verim için çok gereklidir).
3. Yeni oluşturulan durumlara yada engellemelere karsı bireysel beceri ve hareketleri uyarlama için geçen süreye. Bir yarışma boyunca (örneğin, takım sporları, alp kayağı gibi) oluşan çabuk değişmeler ulaşılan yoğunlaşmanın düzeyi, bir uyaranın yada rakibin hareket anından sporcunun tepkisine kadar geçen süre final sonucu belirleyen etmenlerdir. Bu açıdan da bir kimse herhangi bir karşı koymaya çabuk ve doğru olarak tepki gösterebilmek için yüksek derecede süratte koordinasyona gereksinim duymaktadır.
Kuvvetin baskın yeti olduğu sporlar da güreşçilerin, haltercilerin, çekiç atıcıların ve cimnastikçilerin sergiledikleri gibi kuvvette koordinasyon gelişimine gereksinim bulunmaktadır. Böyle sporlarda, bir hareketin yada becerinin hızı, kolayca uygulanabilmesi ve sürekliliği yüksek koordinasyona, kuvvete ve çabuk kuvvete gerek duymaktadır. Düşük koordinasyonlu sporcular genellikle aşırı gerilimli, yumuşak olmıyan bir uygulama ve fazladan harcanmış enerjiyle hareket ederler ve Diğer bir bütünleşik yeti olan dayanıklılıkta koordinasyon niteliği uzayan zaman sürecinde, takım sporları, boks, judoda, yüksek derecede koordinasyona gerek duyulan becerilerin gerçekleştirebilme düzeyini belirlemektedir. Bu biçimdeki koordinasyon niteliği için dayanıklılık çok önemli bir öğedir, çünkü artan yorgunluk koordinasyonu da kapsayan MSS işlevlerinin de bozulmasına yol açmaktadır.
Yapısına, verim için harcanan zamana ve uzayda yönelime göre bir beceri değişik derecelerde zorluğa sahiptir. Zatsyorski (1968) koordinasyonun nitelendirilmesinde şu ölçütleri önermektedir.
a. Zorluk derecesi: Bir beceri yada hareket hem kolay hem de zor olabilir. Temel olarak, dönüşümlü beceriler daha az karmaşıktır ve böylece dönüşümsüz bir harekete oranla daha kolay elde edilirler. Bu açıdan dönüşümsüz becerilerin elde edilmesi zor olan çalışmaları gerektirmektedir.
b. Hareketin doğruluğu: Bir hareket zaman, açı ve akış içerisinde uygun yapıldığında, yüksek derecede doğrulukla gerçekleştirilecektir. Genellikle, yüksek derecede doğrulukla gerçekleştirilen bir beceri biyomekanikse! ve fizyolojik olarak çok etkindir. Diğer bir deyişle, çok ekonomiktir.
c. Kazanılma süresi: Bir becerinin karmaşıklığı onun yapılma özelliğinin kazanılması için gerekli süre ile de ilişkilidir. İyi koordinasyona sahip bir kişi bir beceriyi düşük koordinasyonlu bir bireyden daha çabuk öğrenir. Benzer biçimde, yüksek düzeyde değişken becerilere olduğu kadar verim gereksinimi de, koşullara ve ritmin çabuk değişimiyle belirginleşen sporlarda (örneğin,takım sporları, boks ve güreş), teknik ve taktik sorunların çözümünde rakibin eylemi ve bireyin tepkisi arasındaki zaman genişliği teknik sonucun belirleyicisidir. Böyle durumlarda, sporcu yüksek düzeyde özel koordinasyona ve uyum gösterme yeteneğine gereksinim duyacaktır.
Kaynak :[Only Registered Users Can See Links]
Karmaşıklık Derecesi
GENEL KOORDİNASYON, bir kimsenin özel spor dalını göz önüne almadan değişik motor becerileri mantıklı ve uygun bir biçimde sergileme niteliğini kapsamaktadır. Çok yönlü gelişimle birlikte her sporcu yeterli genel koordinasyonu kazanmalıdır. Çok yönlü gelişme bir kimsenin spora başlamasıyla birlikte dikkate alınması zorunlu olduğu için, özel çalışmaların başlamasıyla genel koordinasyon çalışmaları aşamalı bir biçimde programdan kaldırılmalıdır. Böyle durumlarda genel koordinasyon özel koordinasyonunun geliştirildiği temel yapıyı oluşturmaktadır.
ÖZEL KOORDİNASYON, bir kimsenin belirli spor dallarındaki değişik motor becerileri çok çabuk, akıcı, ve sürekli sergileyebilme yeteneğini yansıtır. Bu açıdan, özel koordinasyon motor becerilerin özelliğiyle yakından ilgilidir ve sporcuya yarışma ve antrenmanda etkin bir verim düzeyi için ek beceriler kazandırır. Özel koordinasyon spor yaşamı boyunca özel teknik öğelerin ve becerilerin bir çok kere tekrar etmesinin sonucu olarak kazanılır. Bu bağlamda, cimnastikçi kendi spor dalında iyi bir koordinasyon düzeyine sahipken basketbolda, koordinasyon düzeyi eksik olarak gözükebilir.
Özel koordinasyon, belirli spor yada spor dallarının özelliklerine göre, diğer motorik yetilerle bütünleşmiş olarak koordinasyon gelişimini de kapsamaktadır. Bu açıdan, bir sporcu slalom kayma, serbest stil yüzme ve engelli koşma gibi hızlı ritim ve tempoda bir beceriyi yapabildiği zaman sürat koordinasyonuna sahip olduğu söylenebilir.
Süratte koordinasyon Mitrave Magos'a (1980) göre, üç temel etmene bağlıdır:
1. Karmaşık beceriyi özel ve zorunlu bir yoğunlaşma ile kazanmak için gerekli zaman ve tempoya (süratin ritim oranı)
2. Bir rakibin eylemlerine karşı basit tepki ve hareket süresine (bunların geliştirilmesi ve aşırı yoğunlaşma verim için çok gereklidir).
3. Yeni oluşturulan durumlara yada engellemelere karsı bireysel beceri ve hareketleri uyarlama için geçen süreye. Bir yarışma boyunca (örneğin, takım sporları, alp kayağı gibi) oluşan çabuk değişmeler ulaşılan yoğunlaşmanın düzeyi, bir uyaranın yada rakibin hareket anından sporcunun tepkisine kadar geçen süre final sonucu belirleyen etmenlerdir. Bu açıdan da bir kimse herhangi bir karşı koymaya çabuk ve doğru olarak tepki gösterebilmek için yüksek derecede süratte koordinasyona gereksinim duymaktadır.
Kuvvetin baskın yeti olduğu sporlar da güreşçilerin, haltercilerin, çekiç atıcıların ve cimnastikçilerin sergiledikleri gibi kuvvette koordinasyon gelişimine gereksinim bulunmaktadır. Böyle sporlarda, bir hareketin yada becerinin hızı, kolayca uygulanabilmesi ve sürekliliği yüksek koordinasyona, kuvvete ve çabuk kuvvete gerek duymaktadır. Düşük koordinasyonlu sporcular genellikle aşırı gerilimli, yumuşak olmıyan bir uygulama ve fazladan harcanmış enerjiyle hareket ederler ve Diğer bir bütünleşik yeti olan dayanıklılıkta koordinasyon niteliği uzayan zaman sürecinde, takım sporları, boks, judoda, yüksek derecede koordinasyona gerek duyulan becerilerin gerçekleştirebilme düzeyini belirlemektedir. Bu biçimdeki koordinasyon niteliği için dayanıklılık çok önemli bir öğedir, çünkü artan yorgunluk koordinasyonu da kapsayan MSS işlevlerinin de bozulmasına yol açmaktadır.
Yapısına, verim için harcanan zamana ve uzayda yönelime göre bir beceri değişik derecelerde zorluğa sahiptir. Zatsyorski (1968) koordinasyonun nitelendirilmesinde şu ölçütleri önermektedir.
a. Zorluk derecesi: Bir beceri yada hareket hem kolay hem de zor olabilir. Temel olarak, dönüşümlü beceriler daha az karmaşıktır ve böylece dönüşümsüz bir harekete oranla daha kolay elde edilirler. Bu açıdan dönüşümsüz becerilerin elde edilmesi zor olan çalışmaları gerektirmektedir.
b. Hareketin doğruluğu: Bir hareket zaman, açı ve akış içerisinde uygun yapıldığında, yüksek derecede doğrulukla gerçekleştirilecektir. Genellikle, yüksek derecede doğrulukla gerçekleştirilen bir beceri biyomekanikse! ve fizyolojik olarak çok etkindir. Diğer bir deyişle, çok ekonomiktir.
c. Kazanılma süresi: Bir becerinin karmaşıklığı onun yapılma özelliğinin kazanılması için gerekli süre ile de ilişkilidir. İyi koordinasyona sahip bir kişi bir beceriyi düşük koordinasyonlu bir bireyden daha çabuk öğrenir. Benzer biçimde, yüksek düzeyde değişken becerilere olduğu kadar verim gereksinimi de, koşullara ve ritmin çabuk değişimiyle belirginleşen sporlarda (örneğin,takım sporları, boks ve güreş), teknik ve taktik sorunların çözümünde rakibin eylemi ve bireyin tepkisi arasındaki zaman genişliği teknik sonucun belirleyicisidir. Böyle durumlarda, sporcu yüksek düzeyde özel koordinasyona ve uyum gösterme yeteneğine gereksinim duyacaktır.
Kaynak :[Only Registered Users Can See Links]